Rodzinna Przychodnia Lekarska realizuje program szczepień ochronnych obowiązkowych i zalecanych.
W Polsce obowiązkowym szczepieniom podlegają dzieci w wieku od 0 – 19 roku życia.
Szczepionka jest preparatem biologicznym, którego celem jest pobudzenie organizmu do wytwarzania odporności na konkretne choroby.
W Polsce mamy obowiązek szczepienia dzieci przeciwko chorobom zakaźnym:
- błonicy,
- gruźlicy,
- Haemophilus infuenzae typu B (Hib),
- krztuścowi,
- odrze,
- poliomyelitis (IPV),
- pneumokokom,
- różyczce,
- rotawirusom,
- śwince,
- tężcowi,
- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Obowiązek szczepienia ma na celu zminimalizowanie ryzyka zachorowania na choroby zakaźne w przyszłości.
Szczepienia wykonywane są bezpłatnie zgodnie z aktualnym kalendarzem szczepień.
Szczepienia zalecane to szczepienia, które nie są finansowane ze środków publicznych, do nich należą:
– Szczepionki 6w1, 5w1 (przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib, wzw B);
– Szczepionki przeciwko meningokokom typu B i ACYW;
– Szczepionki przeciwko ospie wietrznej (bezpłatnie dostępne dla dzieci uczęszczających do żłobka);
– Szczepionki przeciwko grypie;
– Szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A;
– Szczepionki przeciwko wzw B (dla osób nieobjętych szczepieniem obowiązkowym);
– Szczepionki przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu;
– Szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV;
Choroby przed którymi możemy zabezpieczyć się poprzez szczepienia:
Błonica – choroba zakaźna wywołana przez maczugowce błonicy. Bakterie przenoszą się drogą kropelkową lub w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorym lub nosicielem. Prowadzi do tworzenia się błon rzekomych na błonie śluzowej gardła, migdałków powodując utrudnienia oddychania, może powodować całkowite zablokowanie dróg oddechowych.
Gruźlica – wywoływana przez prątki gruźlicy. Bakterie rozprzestrzeniają się drogą kropelkową kolonizując i uszkadzając przede wszystkim płuca, ale mogą również inne narządy i tkanki.
Grypa – choroba wywoływana przez wirusy grypy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt ze skażoną powierzchnią. Objawy – wysoka gorączka, kaszel, katar, bóle głowy i bóle mięśniowo-stawowe. Powikłania – ciężkie zapalenie oskrzeli, płuc, zapalenie mięśnia sercowego, powikłania neurologiczne.
Hib – skrót od nazwy bakterii Haemophilus infuenzae typu B odpowiedzialnej za wywoływanie chorób zagrażających życiu, takich jak: sepsa, zapalenie płuc, opon mózgowo-rdzeniowych. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt bezpośredni z osobą chorą lub nosicielem.
HPV – wirus brodawczaka ludzkiego – czynnik zakaźny przenoszony drogą płciową między ludźmi. Typy genitalne HPV są między innymi najważniejszą przyczyną raka szyjki macicy.
Krztusiec (koklusz) – ostra choroba zakaźna atakująca układ oddechowy wywoływana przez bakterie pałeczki krztuśca. Zakażenie drogą kropelkową, charakterystyczny objaw choroby to napady kaszlu, które mogą kończyć się wymiotami lub bezdechami.
Meningokoki – bakterie wywołujące inwazyjną chorobę meningokokową. Choroba przebiega w postaci ciężkiej posocznicy lub zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych. Do zakażenia dochodzi w wyniku bliskiego kontaktu z chorym lub nosicielem.
Odra – choroba zakaźna wywoływana przez wirus odry, szerzy się drogą kropelkową. Bardzo szybko rozprzestrzenia się wśród osób nieuodpornionych, chorować mogą ludzie w każdym wieku. Objawia się wysypką na skórze, wysoką gorączką. Powikłaniem może być zapalenie płuc, zapalenie mózgu.
Ospa wietrzna – choroba wywoływana przez wirus ospy wietrznej. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt z chorym. Objawy: na skórze całego ciała wysypka grudkowo-pęcherzykowa. Powikłania – bakteryjne zapalenie skóry, zapalenie mózgu i inne powikłania neurologiczne.
Polio – (nagminne porażenie dziecięce lub Heinego – Medina) – choroba wywołana przez poliowirusy. Choroba rozprzestrzenia się przez kontakt z osobami zakażonymi oraz skażonymi przedmiotami, choroba brudnych rąk. Poliowirusy uszkadzają ośrodkowy układ nerwowy.
Pneumokoki – zakażenie przenosi się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem. Może przebiegać w postaci zapalenia płuc, zapalenia ucha środkowego, posocznicy, zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych.
Różyczka – to choroba wirusowa przenoszona drogą kropelkową, u dzieci zwykle przebieg jest łagodny z gorączką, wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych. Różyczka jest zagrożeniem dla kobiet w ciąży – zachorowanie grozi poważnym uszkodzeniem płodu.
Rotawirusy – najczęstsza przyczyna ostrego nieżytu żołądkowo – jelitowego u dzieci. Zakażenie przenosi się przez brudne ręce, zanieczyszczone przedmioty lub drogą kropelkową. Objawy – wysoka gorączka, biegunka, wymioty, odwodnienie.
Świnka – nagminne zapalenie ślinianek przyusznych wywołane przez wirus świnki. Wirus rozprzestrzenia się drogą kropelkową, powoduje bolesny obrzęk ślinianek przyusznych. Powikłania które może spowodować to: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, głuchota, zapalenie trzustki, serca, jąder, jajników.
Tężec – choroba zakaźna wywoływana działaniem toksyny tężcowej, którą wytwarzają laseczki tężca. Bakterie są obecne w glebie, kurzu, wodzie i w przewodzie pokarmowym zwierząt. Do zakażenia może dojść w wyniku przypadkowego urazu, którego efektem jest przerwanie ciągłości tkanek. Podczas choroby występują długotrwałe skurcze mięśni, uszkodzenie nerwów. Śmiertelność 10 – 50%.
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) – potocznie żółtaczka pokarmowa, która rozwija się w wyniku uszkodzenia wątroby przez wirus zapalenia wątroby typu A. Zakażenie przenoszone drogą pokarmową – poprzez brudne ręce, spożycie zakażonej żywności, wody.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) – to choroba zakaźna, którą wywołuje wirus HBV. WZW B może mieć charakter ostry lub przewlekły i w konsekwencji doprowadzić do trwałego uszkodzenia wątroby. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z krwią np. przez niejałowy sprzęt medyczny.
Szczepienia przeciwko grypie
Szczepienie przeciwko grypie jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu.
Tak jak we wcześniejszych sezonach epidemicznych, zaleca się szczepienie wszystkim osobom w wieku > 6 m-cy, u których nie stwierdza się przeciwwskazań do szczepienia.
Szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem aktywności wirusa grypy, gdy tylko dostępna jest szczepionka na dany sezon, najlepiej do końca października.
Jest to ważne w przypadku dzieci do lat 8, ponieważ u nich należy podać dwie dawki szczepionki (druga dawka zalecana do końca października).
Jeśli pacjent nie mógł z różnych powodów być zaszczepiony odpowiednio wcześnie, szczepionkę można podać w dowolnym momencie okresu epidemicznego.
W sytuacji ograniczonej podaży szczepionek przeciwko grypie, w pierwszej kolejności należy szczepić osoby należące do grup ryzyka ciężkiego przebiegu grypy.
Po szczepieniu pacjent powinien być obserwowany przez 15 min aby uniknąć urazu w razie omdlenia po szczepieniu.
Szczepienia na pneumokoki
Zakażenia pneumokokowe wywoływane są przez bakterię zwaną pneumokokiem. Nawet 60% dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola może mieć bakterie w nosie lub gardle nie mając objawów, ale narażając inne osoby na zakażenie. Zjawisko to nazywamy nosicielstwem.
Pneumokoki najczęściej wywołują choroby dróg oddechowych: zapalenie gardła, zatok, oskrzeli, płuc, ucha środkowego – które może powodować głuchotę. Bakterie mogą dostać się do krwi i wywołać zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych lub sepsę. Zakażenia pneumokokowe mogą występować we wszystkich grupach wiekowych. Coraz częściej pneumokoki stają się odporne na antybiotyki.
Szczepionki stosowane są u dzieci od 6 tygodnia życia, młodzieży i dorosłych. Szczególnie polecane są osobom z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, układu krążenia, cukrzycą, zaburzeniami odporności oraz dorosłym po 50 roku życia.
Po podaniu szczepionki mogą wystąpić łagodne przemijające odczyny poszczepienne: zaczerwienienie, obrzęk, ból w miejscu wstrzyknięcia, gorączka, rozdrażnienie, wymioty, biegunka, wysypka.
Szczepienia przeciwko HPV
Szczepienie przeciwko HPV (ludzkiemu wirusowi brodawczaka) to jedna z najskuteczniejszych metod profilaktyki nowotworowej. Wirus HPV odpowiada za niemal 100% przypadków raka szyjki macicy, ale wywołuje również inne niebezpieczne nowotwory (m.in. gardła, krtani, odbytu czy prącia) oraz uciążliwe brodawki płciowe (kłykciny kończyste).
Szczepionka uczy układ odpornościowy rozpoznawać białka otoczki wirusa, dzięki czemu organizm potrafi go zneutralizować, zanim dojdzie do zakażenia. Z tego powodu kluczowe jest podanie szczepionki zanim dojdzie do kontaktu z wirusem.
Program szczepień w Polsce
Zasady bezpłatnego dostępu i refundacji szczepionek są bardzo korzystne, a program obejmuje zarówno dziewczęta, jak i chłopców:
Powszechny Program Szczepień (całkowicie bezpłatny): Obejmuje dzieci od ukończenia 9. roku życia do dnia poprzedzającego 14. urodziny. W tym programie dostępne są bezpłatnie dwa preparaty do wyboru: Cervarix (chroni przed 2 najbardziej rakotwórczymi typami wirusa: 16 i 18) oraz Gardasil 9 (chroni przed 9 typami wirusa). Szczepienie można zrealizować w przychodniach POZ .
Refundacja apteczna dla starszych nastolatków (do 18 lat): Młodzież w wieku 14–18 lat może otrzymać szczepionkę Cervarix w 100% bezpłatnie na podstawie recepty od lekarza POZ (z kodem „DZ”). Druga dostępna szczepionka (Gardasil 9) w tej grupie wiekowej jest pełnopłatna.
Refundacja dla dorosłych (18+): Osoby dorosłe mogą skorzystać z 50% refundacji na preparat Cervarix (koszt jednej dawki po zniżce wynosi około 139 zł). Wymagana jest zwykła recepta od lekarza.
Dlaczego szczepi się też chłopców? Mężczyźni nie tylko przenoszą wirusa na swoje partnerki, ale sami również są narażeni na nowotwory wywołane przez HPV (np. raka jamy ustnej i gardła czy prącia).